ORAL TESTIMONY / ENGLISH & ਪੰਜਾਬੀ

A shared mortar, a shared world

ਪੰਜਾਬੀ · ਗੁਰਮੁਖੀ

“ਸਾਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਚੂਨੇ ਦੇ ਖੱਡੇ ਚ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀਆਂ ਹਵੇਲੀਆਂ ਚ ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਤੇ ਸਿੱਖ ਮਿਸਤਰੀ ਇੱਕੋ ਗਾਰੇ ਚ ਹੱਥ ਪਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਂਝਾਂ ਹੀ ਮੁੱਕ ਗਈਆਂ। ਸਾਡੀਆਂ ਗ੍ਰਾਇੰਡਰ ਚੱਕੀਆਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈਆਂ ਜਿੱਥੇ ਸੁਰਖੀ ਪੀਸੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਬਾਜ਼ਾਰ ਚੋਂ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਰੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਕਲਾ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਕਾਰਖਾਨੇ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ।”

ENGLISH TRANSLATION

“Our elders used to say that inside the lime pit, there is no religion. In the ancestral havelis of Amritsar, Hindu, Muslim, and Sikh masons worked with their arms dipped in the exact same mortar. Those shared spaces have dissolved. The stone mills where we crushed over-burnt bricks into surkhi are gone. Now pre-mixed chemical sacks arrive from factories. Factories have consumed craftsmanship.”